پایگاه مرجع آموزش نویسندگی و تولید محتوا
ورود

اهمیت دفترچه یادداشت برای نویسنده‌ها

اهمیت دفترچه یادداشت برای نویسنده‌ها

بهترین دستمایۀ داستان‌نویسی شما همان دفترچه یادداشت کوچکی است که گفت‌وگوهای درونی‌تان را در آن می‌نویسید. به عبارتی دیگر، بهترین دستمایۀ داستانی شما همان تجربیات شخصی شماست.
از این سؤال که چه باید بنویسم نترسید. این سؤال برای اغلب داستان‌نویس‌ها پیش می‌آید. به دفتر یادداشت خود مراجعه کنید و سعی کنید به یاد بیاورید هر کدام از گفت‌وگوهای درونی یا دل‌نوشته‌هایتان را بعد از کدام ماجرا نوشته‌اید. یکی را که بیشتر به مذاقتان سازگار است انتخاب کنید و درباره‌اش بنویسید.
یک، دو، سه نویسندگی-آتوسا افشین نوید-نشر افراز

 چرا دفترچه‌ یادداشت؟
یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که طی یک سال و نیم گذشته در دورۀ آنلاین روی آن پافشاری داشته‌ایم اهمیت داشتن دفترچه یادداشت بوده است. البته که این موضوع کاملاً بدیهی به نظر می‌رسد. اما یک لحظه با خودتان فکر کنید، طی روز، چند بار سراغ دفترچه یادداشتان می‌روید؟ آیا این دفترچه عادت مشاهده و ثبت تداعی‌ها را در شما ایجاد کرده است؟ یا نه معمولاً دفترچه‌ای را می‌خرید و پس از مدتی مثل سررسیدهای سالانه آن‌ها را به کناری می‌اندازید؟

یکی از بهانه‌های ما برای دفترچه گریزی این است که چیز چندان ارزشمندی به ذهنمان خطور نمی‌کند که ارزش ثبت کردن داشته باشد؛ یا آن‌قدر ذهن ایده‌پردازی نداریم که نیازی به حضور دائمی دفترچه در لحظه‌هایمان باشد. بله، این درست که ایده‌های خوب هر روز و هر لحظه به ذهن الهام نمی‌شوند و گاه برای رسیدن به یک فکر خوب باید ماه‌ها انتظار کشید؛ اما نکتۀ مهم این است که برای کشف همین ایده‌ها باید بستر مناسبی را فراهم کرد.

دفترچه یادداشت بستری برای کشف و شکوفایی ایده‌هایی است که شاید طی روز به سادگی از کنار آن‌ها می‌گذاریم، بی‌آنکه بدانیم برخی از مشاهدات ساده و یا افکار ظاهراً احمقانه می‌توانند رگۀ درخشانی از طلا باشند.
جان تروبی در کتاب آناتومی داستان می‌نویسد:

ایده‌های احمقانه گاهی به شاهکارهای هنری منجر می‌شوند.

ایده تنها یک ماده خام است که برای پخته شدن نیازمند شرح و بررسی و مطالعه و تحقیق و عمل‌گرایی است. اما پیش از هر چیز باید از هدر رفتن و فراموش نشدن این ایده‌ها جلوگیری کنیم.

ذهن ما روزانه بطور میانگین با ۵۰۰۰۰ تا ۷۰۰۰۰ فکر محاصره می‌شود. در این میان دفترچه یادداشت مثل یک مراقبه به ما امکان محصور کردن ایده‌هایی را می‌دهد که در پستوی هزاران هزار خیال بی‌مصرف نادیده گرفته می‌شوند.

 دفترچه و الگوبرداری از بزرگان

در درسنامه روز دوم با شما از اهمیت الگوبرداری از عادات و آداب روزانۀ نویسندگان بزرگ گفتیم. البته که یادداشت‌برداری هم از این موضوع مستثنی نیست.

مثلاً ادیب و فیلسوف بزرگ نیچه دفترچه یادداشت جلد چرمی مشهوری داشته که با خود به پیاده‌روی می‌برده.

والتر بنیامین می‌نویسد:

نگذار هیچ اندیشه‌ای از ذهنت به‌صورت ناشناس بگذرد و در دفترچه یادداشتت به همان جدیتی بنویس که مأموران امنیتی اسامی اتباع خارجی را ثبت می‌کنند.

جیم ران در یادداشتی نوشته که زمانی عادت داشته ایده‌هایش را روی کاغذ باطله و دستمال‌کاغذی و گوشه‌کنار سربرگ‌ها می‌نوشته اما بعد به این نتیجه رسیده که باید دفتری را به این کار اختصاص بدهد.
او به این موضوع اشاره می‌کند که عده‌ای از اینکه او ۲۶ دلار صرف خرید یک دفترچه یادداشت‌ می‌کند متعجب می‌شوند.
جیم ران در پاسخ می‌گوید وقتی برای یک دفترچه چنین هزینه‌ای می‌کنم خودم را به چالش می‌کشم تا ایده‌های درجه‌یکی را توی دفترچه بنویسم و غالباً چیزهایی در این دفترچه‌ها نوشته‌ می‌شود که ارزش آن‌ها فراتر از حد تصور است.

 دفترچه و تمرین نویسندگی

علاوه بر مزایای دفترچه برای حفظ و گسترش ایده‌ها، می‌توانید به هر تمرین نویسندگی یک دفترچه مجزا اختصاص دهید.

چند ایده برای دفترچه یادداشت اختصاصی:
دفترچۀ پیاده‌روی (برای ثبت تداعی‌هایی که حین پیاده‌روی دارید.)
دفترچۀ ثبت کلمات قصار (برای ثبت جملات کوتاهی در کتاب‌ها و اینترنت می‌خوانید.)
دفترچۀ بازخوردها (برای ثبت نظرات و پیشنهادهایی که دربارۀ نوشته‌هایتان دریافت می‌کنید.)
دفترچۀ استعاره (برای ثبت استعاره‌هایی خودتان و دیگران)
دفترچۀ سپاسگزاری (برای نوشتن از چیزهایی که به خاطر داشتن آن‌ها احساس خوبی دارید.)
دفترچۀ اهداف (برای ثبت اهداف گوناگون شما در کار و زندگی)
دفترچۀ کلمه‌برداری (برای ثبت واژه‌ها و عباراتی که برای افزایش دایره لغاتتان مناسب می‌دانید.)
دفترچۀ تیتر (برای نوشتن عناوین مطالبی که دوست دارید آن‌ها را بنویسید.)
و…

 دفترچه یادداشت و شادمانی

ارتباط دفترچه یادداشت و شادی شاید در نگاه اول چندان مرتبط به نظر نرسد، اما با خواندن مطلب زیر به ارتباط میان این دو پی می‌بریم:

افراد معمولا به علت ناتوانی در یادآوری فکر مناسبی که هفته‌ی گذشته در ذهن داشته‌اند و یا خواب جالبی که شب گذشته دیده‌اند، احساس ناامیدی می‌کنند. افرادی که دفترچه یاداداشتی همراه خود دارند، بیشتر اختیار زندگی‌شان را در دست دارند و کمتر فرصت‌ها را از دست می‌دهند.

افکار و ایده‌های مناسب در ذهن ما شناور می‌شوند و به سادگی از آنها آگاه می‌شویم. نویسندگانی که از این حقیقت آگاهند، دفترچه‌ای همراه خود دارند، به‌طوری که می‌توانند بهترین افکار را روی کاغذ یادداشت کنند.

در حالی که فعالیت‌های هدفدار روی شادی اثر می‌گذارد، احساس از دست دادن موقعیت‌ها سبب فرسودگی می‌شود. افرادی که گمان می‌کنند ایده‌های خوبشان از دست می‌رود ۳۷% رضایت کمتری در زندگی دارند.
برگرفته از کتاب نکته‌هایی درباره‌ی شادمانی-دکتر دیوید نیون

 دفترچه یادداشت و آفلاین بودن

اهمیت آفلاین بودن برای نویسنده حرفه‌ای بر کسی پوشیده نیست. در جهان غالبا آنلاین و ذهن پراکنده در دنیای امروز آفلاین بودن نوعی موهبت به نظر می‌رسد. در مطلب چرا ذهن ما زود خسته می‌شود؟ به اهمیت آفلاین بودن در زمان نوشتن نه به‌عنوان یک پیشنهاد بلکه به‌عنوان یک ضرورت اشاره‌شده است.

پس شاید در نگاه اول نوت گوشی جای خوبی برای ثبت ایده‌ها باشد، اما اهمیت آفلاین بودن به ما اجازه نمی‌دهد که ایده‌های برق‌آسا و زودگذرمان را در چاه اطلاعات آنلاین، چت‌ها و اعلان‌ها دفن کنیم.

 تمرین شما:

یک دفترچه یادداشت تازه تهیه کنید.
از تجربۀ خودتان در رابطه با داشتن دفترچه یادداشت بنویسید.
چه پیشنهادی برای استفادۀ بهتر از دفترچه یادداشت دارید؟

سلسله مطالب دوره آنلاین نویسندگی خلاق:

به اشتراک بگذارید :

دیدگاه شما

  1. سارا حق طلب گفت:

    سلام. وقتتون بخیر.
    یادداشت های من معمولن به شکل داستان نیست ایده هایی به ذهنم میرسه ولی با داستان شدن خیلی فاصله داره. بیشتر نوشته هام ناخوداگاه حالت تحلیلی پیدا میکنه ازونجایی که رشته ام ادبیات نمایشی بوده، دو تا سوال دارم یک اینکه ایا نوشته های تحلیلی هم برای تقویت نویسندگی مفید هست؟
    دوم اینکه چه طور میشه ذهن تحلیلی و داستان گو رو با هم تقویت کرد و ایا اصلن میشه جفدش رو با هم پیش برد و تقویت کرد.
    البته علاقه ی اصلی من نقد و تحلیل فیلم هست اما دوست دارم ایده هام رو در قالب داستان هم بتونم به کار ببرم.

    (0)
  2. […] اهمیت دفترچه یادداشت برای نویسنده‌ها […]

  3. عصمت حاج واحدی گفت:

    دفترچه یادداشت را تهیه کردم ولی هنوز نمی تونم همه چیز را ثبت کنم و به یک روتین نوشتن برسم.
    کم کم به ممارست در این کار می رسم

    (0)
  4. فرناز دادستان گفت:

    كلمه برداري
    جمله هايي از كتاب ها كه در من ماند
    قصار نوشتم
    گاهي پرت و پالت نوشتم

    (0)
  5. رزا بختیاری گفت:

    سلام مستر شاهین عزیز
    آموزش هاتون عالیه و من واقعا عمرم به دوقسمت تقسیم شده به قبل از آشنایی با مدرسه ی نویسندگی و بعد از آن
    من هم این دفترچه های ارزشمند رو دارم و زیاد مینویسم و قبلا فکر میکردم ایرادی بر من هست که این همه علاقه به نوشتن دارم و اطرافیانم مسخره ام میکردنند و این انگیزه داشت در من کشته میشد که بعد خوندن مطالب شما فهمیدم که انها اشتباه میکنند .و به راه خودم ادامه دادم و نوشتن برای من از باده دل انگیزتر و از هر چیزی لذت بخشتر است و باعث مسرت زندگیم شده و نوشتنهای من سیلابی میاد و انقد تند مینویسم که عضلات دستم خسته شده ولی این عضله درد شیرین ترین درد برایم هست و احساس مسرت بعد از سقوط آزاد رو دارم و
    همیشه اول صبح در دفترچه سپاسم ، مینویسم (آفریدگار پاییز به اندازه همه ی برگهای پاییزیت سپاس که با این روش نویسندگی آشنا شدم)
    سپاس
    سپاس
    سپاس

    (0)
  6. فرناز دادستان گفت:

    معمولا هزینه زیادی صرف خریدن دفترچه یادداشت می کنم
    اما تا به حال این قدر دفترچه هایم را از هم تفکیک نگرده بودم
    حتما این کار را از امشب شروع می گنم

    (0)
  7. لادن شایان فر گفت:

    سلام .امیدوارم خوب و خوش و سلامت باشید.
    خیلی ممنونم بابت این یادآوری ارزشمند.
    من در یک دفترچه کلمه برداری می کنم و استعاره یادداشت می کنم .یک دفتر برنامه ریزی هم دارم.
    ولی در یک دفترچه دیگر هم هزارکلمه و هم ایده ها و هم شکرگزاری هام رو می نویسم. راحت ترم.همه جا هم با خودم می برم.توی همه کیف هام هم جا میشه. فقط لازمه چند تا خودکار در رنگ های مختلف داشته باشم.معمولا دور ایده هام رو رنگی می کنم یا با یه خودکار دیگه می نویسم که راحت پیداشون کنم.

    (0)
  8. زینب طباطبایی گفت:

    سلام
    وقتتون بخیر
    استاد عزیز من تازه عضو شدم لطفا راهنماییم کنید از کجا باید شروع کنم وچطور ؟
    متن بالا عالی و کامل بود اما تمرین رو متوجه نشدم

    (0)
  9. زهره احمدی گفت:

    من از دوران دبستان و کودکی علاقه مند به نوشتن خاطرات و گاهی یادداشت های روزانه داشته ام.دفترچه خاطرات بسیاری دارم و هنوز با خواندن آنها عشق می کنم.سررسیدهای مختلف در طی سالیان بسیار خریده ام و وقایع روزانه و امورات مهم ام را در آنها ثبت می کنم.برای نت برداری و یادداشت برداری در کلاس های مختلف دفترچه یادداشت استفاده کرده و می کنم.خیلی از خواب هایم را هم به صورت مختصر در دفترهایم می نویسم .

    به نظرم برای استفاده بهتر می توان از دفتریادداشت های قدیمی که نصفه و نیمه پر شده است هم بهره برد.من خودم گاهی از دفترچه های یادداشت قدیمی استفاده می کنم و اگر جا نباشد از دفترچه یادداشت های جدید.شخصا عاشق دفتر و دفترچه هستم آن هم با طرح های گلدار و رنگی که اشتیاقم را شعله ور تر می کند!

    (0)
  10. رزا بختیاری گفت:

    جالبه که من باوسواس خوبی دفترچه هامو انتخاب میکنم و بسته به کاربردی که دارن فاصله ی خطوط و بی خط بودن و یا نوع کاغذ و بوی کاغذ و حتی جلدش برام مهمه
    و هزینه نمیدونم ، و وقتی من برای خرید دفترچه یا هر بهونه ای به نوشت افزار یا شهر کتاب میرم انگار افتادم تو چاله فضایی و زمان برام بی معنی میشه و عشق بازی من هیچ وقت تمام نمیشه و معمولا کسی میاد خلوتم رو بهم میزنه و منو از چاله ام به دنیای دیگری پرت میکنه
    و از تفریحات من هست
    اوایل فقط دفنرچه میخریدم و معمولا دلم نمیومد که استفاده کنم و فقط بعضی چیزهای مهم رو مبنوشتم ولی از وقتی که اومدم شهر نوشتن
    همه رو اوردم جلوی دستم و در این ۱۲ تا از شهر نوشتن چند دفتر و دفترچه تمام کردم و فهمیدم هیچ چیزی در این دنیا ارزشمند تر از خود نیست
    ♡جهان من رویایی است، این رویا و زیبایی بر من مبارک♡
    این تیتر دفترهای منه که از وقتی شهر نوشتن رو آغاز کردم جهانم رویایی شده

    (1)