چرا نوشتن فهرست مهم است؟ | ایده‌هایی برای نوشتن با کمک فهرست‌نویسی

لیست‌ها به جهان پر هرج‌ومرج نظم می‌بخشند. من عاشق لیست درست کردنم. هر وقت لازم می‌بینم زندگی‌ام را بسنجم یک لیست درست می‌کنم. لیست درست کردن تمام ایده‌های شما را از سرتان بیرون می‌آورد و فضای ذهنتان را خالی می‌کند تا قادر باشید با آن هرچه می‌خواهید بکنید.

-آستین کلئون

 

فهرست‌نویسی چگونه در نوشتن به ما یاری می‌رساند؟

فهرست‌‌نویسی سبب می‌شود شروع نوشتن برایمان سهل‌تر شود.

در کنارش تمرین نوشتن فهرست در طول روز یارای ما در جنبه‌های دیگری نیز است.

بیایید همین ابتدا فهرستی درباره‌ی اهمیت فهرست‌ها بخوانیم:

1. فهرست‌ها به ذهن نظم می‌بخشند.
2. فهرست‌ها میل نوشتن ایجاد می‌کنند.
3. فهرست‌ها ترغیب‌کننده و وسوسه‌انگیزند. خوانندگان خواندن فهرست‌ را سهل‌تر می‌بینند.
4. فهرست‌ها در همه جا کاربرد دارند. برای توصیف بسیاری از چیزها در داستان‌ها و متن‌های غیرداستانی می‌توانیم از فهرست‌ها استفاده کنیم.
5. فهرست‌ها در برابر فراموشی می‌ایستند.
6. فهرست انگیزه‌یی برای گسترش ایده‌ها ایجاد می‌کنند.
7. فهرست می‌توانند امیدآفرین باشند.
8. فهرست‌ها می‌توانند مشوق کشف و آموختن باشند. فرض کنید فهرستی دارید که بناست به‌طورمداوم آموخته‌هایتان را در آن ثبت کنید؛ چنین فهرستی به یادگیری ما نظم و انسجام می‌بخشد. (+)

 

مارگرت گراتی درباره‌ی اهمیت فهرست‌ها می‌گوید:

به‌ همه‌ی آن لحظات تلف‌شده‌ی روز فکرکنید که در انتظار چیزی سپری می‌کنید: جوشیدن آب کتری، باز شدن گره‌‌ی ترافیک، رسیدن قطار، شروع شدن فیلم و غیره. همینطور در انتظار افراد: رسیدن دندانپزشک، دکتر خانواده، چشم‌پزشک، مسئول صندوق سوپرمارکت، کارمند اداره‌ی پست، پیشخدمت، بچه‌ها، معلم بچه‌ها. همه‌‌ی این آدم‌ها شما را منتظر نگه می‌دارند. تک‌تک این زمان‌ها چندان طولانی نیست، اما اگر این زمان‌ها را جمع کنید، متوجه می‌شوید که در روز چقدر وقت از دست می‌دهید. دفعه‌ی بعد که منتظر ماندید، یک فهرست بنویسید. منظورم فهرست خرید نیست، فهرست چیزهایی است که می‌توانید از آن‌ها برای شتاب دادن به کار نوشتنتان استفاده کنید؛ مثل واژه‌ها و فکرهایی که برایتان معنی دارند.

 

چگونه می‌توانیم از نوشتن فهرست‌ها بهره ببریم؟

• برای رسیدن به نظم ذهنی بیشتر

یکی از کاربردی‌ترین نوع فهرست‌نویسی به زمانی برمی‌گردد که ذهن ما بسیار درگیر و مشوش است. در چنین لحظاتی که کلافه‌ایم و حوصله‌ی انجام هیچ یک از کارهایمان را نداریم، می‌توانیم از نوشتن یک فهرست کمک بگیریم: «فهرست تمام درگیری‌های ذهنی این لحظه‌ی من». نوشتن چنین فهرستی اگر در نهایت آزادی و بی‌وقفه انجام شود، به سبک شدن ذهن و سامان‌دهی‌‌اش منجر می‌شود.

 

• سهل‌تر کردن شروع نوشتن

نوشتن فهرست سبب می‌شود یکی از بزرگ‌ترین موانع ننوشتن را کنار بگذاریم: ایده‌ برای شروع نوشتن. نداشتن موضوع برای آغاز کار گاه چنان ما را می‌ترساند که در نهایت عطای نوشتن را به لقایش می‌بخشیم. فهرست‌نویسی انگار هیچوقت به دیوار ایده‌ نداشتن برای آغاز برنمی‌خورد، نیازی به مقدمه‌چینی ندارد، راحت جلو می‌رود و به‌خاطر قالبی که دارد(موارد زیر هم نوشته می‌شوند) میل نوشتن را در ما به وجود می‌آورد.

 

• شفاف کردن موضوعات ذهنی

همانطور که گفتیم فهرست‌نویسی باعث می‌شود تمام اطلاعاتی که حول محور یک موضوع در ذهن داریم، بر صفحه‌ی مقابلمان -چه کاغذی و چه دیجیتال- شکل بگیرد. وقتی می‌توانیم اطلاعات ذهنی‌مان را پیش چشم ببینیم، خواه‌نا‌خواه موضوع برایمان ملموس‌تر می‌شود.

برای مثال اگر همین حالا از شما بپرسیم که چه دل‌مشغولی‌هایی دارید ممکن است کمی آشفته شوید و با فکر به آن‌ها، سطح انرژی‌تان پایین بیاید. اما اگر از شما بخواهیم لیست تمام دل‌مشغولی‌های این لحظه‌تان را روی کاغذ بیاورید، با این که درمی‌یابید موارد بیشتری نسبت به آنچه در مرحله‌ی قبل بیان کردید وجود دارد، اما فهرست کردن آن‌ها موجب می‌‌شود با احساسی خونسردتر و منطقی‌تر با آن‌ها مواجه شوید.

به‌ واسطه‌ی نوشتن می‌توانید یک موضوع انتزاعی(مثل دغدغه‌ها یا ناراحتی‌ها) را در جای‌جای زندگی روزمره‌تان تشخیص دهید و به‌صورت ملموس‌تری به آن‌ بیندیشید.

 

مری روچ از تجربه‌ی خود در فهرست‌نویسی می‌گوید:

من لیست درست می‌کنم تا سطح اضطرابم را پایین نگه دارم. اگر پانزده کار را برای انجام شدن بنویسم، حس پیچیده‌ی نق‌نقویی را از دست می‌دهم که می‌گوید کارهای زیادی باید انجام شوند که در آستانه‌ی فراموش شدن هستند.

 

• توانایی فهرست کردن از نوک پا تا فرق سرتان

فهرست‌نویسی هیچ محدودیتی ندارد. اگر بگوییم می‌توان برای هر موضوعی فهرست بلندبالایی نوشت اغراق نکرده‌ایم.

برای این که به کاربرد همه‌‌جانبه‌ی فهرست‌ها باور داشته باشیم، باید دید فهرست‌ساز خود را تقویت کنیم، یعنی چه؟ یعنی در هر لحظه‌ که یاد فهرست‌نویسی می‌افتیم به خود بگوییم: «می‌خوام از موقعیتم در همین لحظه یه فهرست بنویسم.»

می‌توانیم به احوالات درونی یا محیط بیرونی‌مان توجه کنیم و به سرعت مشغول توصیف موقعیت کنونی‌مان شویم. در مواجهه با هر رخداد روز -هرچقدر هم کوچک و ساده- به خود بگوییم: «من می‌خوام این اتفاق رو در قالب یک فهرست توصیف کنم». این که بتوانیم پشت سر گذاشتن هر رخداد یا مواجهه با هر موضوع را به نوشتن یک فهرست تازه گره بزنیم، باعث می‌شود به نگرش جامع‌تری نسبت به فهرست‌ها دست یابیم.

 

• بهتر به خاطر سپردن

برخی از فهرست‌هایی که می‌نویسیم،‌ برایمان مرور و یادآوری‌اند. مثلن وقتی پیش از خرید فهرستی از مواردی که نیاز داریم را می‌نویسیم، یا وقتی در شروع روز فهرست کارهایی که در نظر می‌گیریم آن روز انجامشان دهیم را آماده می‌کنیم،‌ یا وقتی لیست اهدافمان را می‌نویسیم و متعهد می‌شویم هر از گاهی به آن بازگردیم تا مرورش کنیم. گویا فهرست‌هایی که می‌نویسیم حافظه‌ی پشتیبان ما هستند و نمی‌گذارند موارد مهمی که نیازمند توجه بیشتری از جانب ما هستند، فراموش شوند.

 

• افزایش مسئولیت‌پذیری

اگر روزمان را در حالی بیاغازیم که لیستی کنار دستمان باشد از تمام کارهایی که باید انجام بدهیم، با مسئولیت بیشتری روز خود را سپری می‌کنیم. وقتی خودمان را مقید می‌کنیم به مواردی که در یک فهرست نوشته‌ایم عمل کنیم،‌ در واقع مسئولیت خود برای برداشتن قدمی ولو کوچک برای تک‌تک آن موردها را پذیرفته‌ایم.

لیست‌ها مجموعه‌هایی هدفمند هستند.

-آدام سویج

 

• تجربه‌ی حس راحتی حین نوشتن

وقت نوشتن فهرست‌ها به خود نمی‌گوییم: «می‌خوام یه شاهکار ادبی خلق کنم.»، به‌جایش بدون هیچ توقعی از نتیجه‌ی کار نوشتن را می‌آغازیم. برای همین فهرست‌نویسی به راحتی شروع می‌شود و ادامه پیدا می‌کند. باید حواسمان به این نکته هم باشد که فهرست‌نویسی را نوعی آزادنویسی بدانیم. یعنی تمرینی که به ما کمک می‌کند در نهایت ذهن سبک‌تر و قلم روان‌تری داشته باشیم؛ قلمی که فاصله‌ی بین چیزی که در ذهن ما می‌گذرد با چیزی که روی کاغذ شکل می‌گیرد را به‌مرور پُر می‌کند.

 

• انگیره گرفتن برای گسترش یک ایده

وقتی مشغول نوشتن یک فهرست هستیم و در هر لحظه یک سطر پایین می‌آییم تا موردی تازه به آن بیفزاییم، حس راحتی و آزادی‌ای را تجربه می‌کنیم که سبب می‌شود اعتمادبه‌نفس‌مان برای نوشتن و بسط دادن موضوع افزایش یابد.

 

• مدیریت احساسات و دغدغه‌ها

یک نوع از فهرست‌ها که باید به نوشتن روزانه‌ی آن عادت کنیم تا بتوانیم سطح استرس و اضطراب روزانه‌مان را پایین بیاوریم، نوشتن فهرست «دغدغه‌های امروز من» است. می‌توانیم یک یا دو بار در روز نوشتن این لیست را امتحان کنیم تا بتوانیم در فاصله‌ی درستی از دغدغه‌هایمان بایستیم در نتیجه می‌توانیم دید شفاف‌تری نسبت به هر یک از دغدغه‌هایی که در این فهرست می‌آیند داشته باشیم. همچنین کمک می‌کند فرصت جست‌وجو برای یافتن راه‌حل مشخصی برای رفع آن‌ها داشته باشیم.

 

وقتی نیاز دارم خودم را از لحاظ روحی در مسیر نگه دارم، ده فرمان خودم را درست می‌کنم. لیستی از بایدها و نبایدها.

-آستین کلئون

 

• یادگیری بهتر یک مهارت

می‌توانیم از فهرست‌ها برای یادگیری بهتر یک مهارت استفاده کنیم. برای مثال می‌توانیم دانش فعلی‌مان حول محور یک موضوع را بسنجیم و از تمام اطلاعاتی که از آن داریم، فهرستی بنویسیم. همچنین می‌توانیم بعد از گذراندن یک جلسه‌ی آموزشی، تمام نکاتی که از آن جلسه یاد گرفتیم را فهرست‌وار بنویسیم. چنین تمرینی هم سبب می‌شود ورودی‌های جدید ذهن‌مان را مرور کنیم و هم به آن‌ها نظم بیشتری ببخشیم.

 

• لذت بردن از فرایند نوشتن

فهرست‌نویسی را همچون یک بازی ببینیم و به صرف انجام دادنش از خود راضی باشیم. مهم‌ترین نکته نوشتن فهرست‌های گوناگون است، نه نتیجه‌ای که از آن فهرست‌ها به‌وجود می‌آید.

لیست تو، گذشته و آینده‌ی توست. همیشه نگهش دار. اولویت‌ها: امروز، این هفته و الی آخر. شما روزی با مواردی که هنوز در لیست‌تان باقی است خواهید مرد، اما در حال حاضر زنده‌اید، لیست به شما کمک می‌کند تا آنچه را در زمان محدودتان می‌توانید انجام دهید اولویت‌بندی کنید.

-تام ساکس

 

در همین رابطه:

۵٠ نوع فهرست‌نویسی کاربردی برای نویسندگان

 

پرسش از شما:

شما چقدر سراغ نوشتن فهرست می‌روید؟

مشتاقیم از تجربه‌های شما در نوشتن فهرست‌ها بخوانیم و اگر پیشنهادی دارید به این فهرست بیفزایید.